Unruh-effekt

Unruh-effekt (stundom Fulling–Davies–Unruh-effekt) er ein hypotese om at ein observatør som akselererer vil observere svartlekamstråling der ein observatør i eit tregleikssystem ikkje ville ha observert dette. Med andre ord verkar bakgrunnen varm i eit akselerert referansesystem. Sagt på ein annan måte ville eit termometer som vart veifta kring i tomt rom ha registrert ein temperatur som var ulik null.

Unruh-effekten vart først skildra av Stephen Fulling i 1973, Paul Davies i 1975 og W. G. Unruh i 1976. Det er for tida ikkje klårt om Unruh-effekten faktisk er blitt observert, sidan påståtte observasjonar er omstridde. Det er òg noko tvil om Unruh-effekten indikerer at det finst Unruh-stråling.

Likninga

Unruh-temperaturen, som William Unruh rekna ut i 1976, er den effektive temperaturen som ein akselerert detektor måler i eit vakuumfelt. Han er gjeven av

$T=\frac{\hslash a}{2\pi c{k}_{\text{B}}},$

der $a$ er den lokale akselerasjonen, $k_{\text{B}}$ er Boltzmannkonstanten, $\hslash$ er redusert Planck-konstant, og $c$ er lysfarten. Altså ville ein sann akselerasjon på 2,5 × 10²⁰ m s⁻² tilsvare ein temperatur på 1 K.

Unruh-tempeaturen har same forma som Hawking-temperaturen $T_{\text{H}}=\hslash g/(2\pi c{k}_{\text{B}})$ i eit svart hol, som Stephen Hawking kom fram til sjølvstendig kring same tid. Han vert derfor stundom kalla Hawking–Unruh-temperaturen.

Sjå òg

• Casimir-effekten
• Hawking-stråling
• Parproduksjon
• Kvanteinformasjon
• Stokastisk elektrodynamikk
• Superradians
• Virtuell partikkel
• Woodward-effekt

Kjelder

• Denne artikkelen bygger på «Unruh effect» frå Mal:Wikipedia-utgåve, den 12. november 2013.
  • Mal:Wikipedia-utgåve oppgav desse kjeldene: